Een directeur is ook een soort manager

Steeds meer scholen slaan op managementniveau de handen in elkaar. In en rond Dendermonde kozen zelfs kleine dorpsscholen voor een bestuurlijke fusie. ‘We blijven een school onder de kerktoren.’

Wie zich de job van directeur inbeeldt, denkt doorgaans aan gesprekken met ouders, overleg met leerkrachten, een vingerwijzing of een bemoedigend gesprek met een leerling. De directeur kent bijna alle leerlingen bij naam en is vaak de spilfiguur van de school.

Hans Vanhulle, algemeen directeur van de Oscar Romeroscholen in Dendermonde, is een ander soort directeur. Hij staat aan het hoofd van veertien basisscholen en vijf secundaire scholen en is verantwoordelijk voor meer dan 7.500 leerlingen. De naam van elke leerling kennen is onmogelijk, al is het maar omdat sommige van ‘zijn’ scholen 15 kilometer van Dendermonde liggen. Hij heeft ook centrale diensten ter beschikking voor infrastructuur, financiën, ICT en personeel. ‘Ik blijf pedagoog, maar in de praktijk ben ik nu een soort manager’, erkent hij.

‘De uitdagingen voor directeurs en scholen in het algemeen zijn enorm toegenomen’, vertelt hij, terwijl we de ruime speelplaats van het vroegere college oversteken. ‘De wetgeving wordt strenger, er zijn meer maatschappelijke verwachtingen en de leerlingenpopulatie wordt diverser. Voor directeurs van kleinere scholen is het niet vanzelfsprekend om dat allemaal in goede banen te leiden en tegelijk te werken aan het pedagogische project van de school. Door die bestuurs-taken naar een hoger niveau te tillen, hebben we de directeurs van kleinere basisscholen ontzorgd.’

In Dendermonde beslisten verschillende katholieke scholen om vanaf 2001 meer samen te werken. De vroegere jongens- en meisjesscholen waren concurrenten geworden, terwijl ze allemaal tot de katholieke onderwijskoepel behoorden. De secundaire scholen gingen op in één school die zowel algemeen, technisch als beroepssecundair onderwijs aanbiedt nadat alle leerlingen op één locatie de eerste twee jaar hebben doorlopen. Na de eerste samenwerkingsgolf sloten de laatste jaren ook verschillende (katholieke) basisscholen uit de regio Dendermonde zich bij het schoolbestuur aan.

Eén daarvan is basisschool Minnestraal in Lebbeke. Ze is sinds 1 januari 2018 bij Oscar Romeroscholen aangesloten en hoopt via samenwerking op financiële solidariteit te kunnen rekenen. ‘De leerlingen en ouders zullen daar niets van merken’, zegt directeur Herman Vermeiren. ‘We blijven onze koers varen, want elke buurtschool heeft haar eigenheid. Wij zijn letterlijk een school onder de kerktoren. Die identiteit willen we behouden. Ik was bijna twintig jaar zowel personeelsdirecteur, klusjesman, IT-manager, financieel directeur, psycholoog als pedagogisch directeur. Ik hoop dat ik in de toekomst meer tijd heb voor het pedagogische op school.’

De scholen rond Dendermonde zijn niet de enige die op bestuurlijk niveau samenwerken, blijkt uit cijfers die Vlaams Parlementslid Jos De Meyer (CD&V) opvroeg bij Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V). Terwijl er vijftien jaar geleden nog 1.260 schoolbesturen in Vlaanderen waren, waren dat er vorig schooljaar 1.040.

Katholiek onderwijs

Vooral in het katholiek onderwijs is de beweging naar bestuurlijke schaalvergroting volop bezig. Het evolueerde van 880 schoolbesturen in het schooljaar 2002-2003 naar 671 besturen vorig schooljaar. De katholieke onderwijskoepel stimuleert zijn scholen actief om de stap naar schaalvergroting te zetten. Dat moet leiden tot efficiëntiewinst en professionalisering. Topman van het katholiek onderwijs Lieven Boeve hoopte dat de Vlaamse regering die plannen met een financieel duwtje in de rug zou steunen, maar dat gebeurde niet.

De Meyer sluit niet uit dat dat alsnog gebeurt. ‘We moeten in de toekomst bekijken of de regelgeving nog voldoende aansluit bij de dynamiek van het onderwijsveld. Ook moeten we benadrukken dat bestuurlijke schaalvergroting over de optimalisatie van schoolbesturen gaat. Het mag nooit betekenen dat de scholen zelf te groot of te onpersoonlijk worden of dat plaatselijke vestigingen moeten verdwijnen.’

Dat is zeker het geval in Dendermonde, benadrukt Vanhulle. De leerlingen en hun ouders in de lokale basisscholen hebben van de bestuurlijke herorganisatie weinig gemerkt. ‘Het gaat niet over een fusie. De identiteit van die scholen blijft dezelfde. Het gaat vaak om scholen die vanuit de lokale gemeenschap mee worden aangestuurd. Die lokale verankering blijft cru- ciaal voor het dagelijkse leven van die scholen. Meer zelfs, door de directeurs van hun bestuurlijke taken te ontzorgen kunnen zij nog veel meer bezig zijn met de identiteit van de school zelf.’

SCHAALVERGROTING IN HET ONDERWIJS

Terwijl er 15 jaar geleden nog 1.260 schoolbesturen in Vlaanderen waren, waren dat er vorig schooljaar 1.040. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die Vlaams Parlementslid Jos De Meyer (CD&V) opvroeg. Vooral in het katholiek onderwijs is de beweging naar bestuurlijke schaalvergroting volop bezig. Zij evolueerden van 880 schoolbesturen in het schooljaar 2002-2003 naar 671 besturen vorig schooljaar. (De Tijd, Barbara Moens)